Chào các bạn thân mến của tôi, hôm nay chúng ta sẽ cùng nhau “mổ xẻ” một chủ đề mà tôi tin rằng ai trong chúng ta cũng đều quan tâm, đặc biệt là những bạn trẻ đang ấp ủ ước mơ xây dựng một xã hội tốt đẹp hơn.
Các bạn có bao giờ nghĩ rằng, chỉ vài năm trước thôi, việc nộp giấy tờ hành chính phức tạp đến nhường nào, nhưng giờ đây mọi thứ lại đang dần trở nên đơn giản, tiện lợi hơn rất nhiều không?
Đây chính là minh chứng rõ ràng nhất cho sự hòa quyện mạnh mẽ giữa ngành hành chính công và kỷ nguyên số mà chúng ta đang sống đó! Khi mà công nghệ 4.0 gõ cửa từng ngõ ngách cuộc sống, từ việc đặt đồ ăn online, mua sắm trên Shopee, Lazada cho đến cách chúng ta tương tác với các cơ quan nhà nước, mọi thứ đều thay đổi chóng mặt.
Không chỉ dừng lại ở “chính phủ điện tử” như chúng ta vẫn nghe, mà giờ đây, khái niệm “chính phủ số,” “thành phố thông minh” với những ứng dụng AI, dữ liệu lớn đang thực sự định hình lại cách thức vận hành của bộ máy hành chính tại Việt Nam.
Tôi vẫn nhớ như in lần tôi giúp mẹ làm thủ tục hành chính qua cổng dịch vụ công trực tuyến, mọi thứ thật nhanh chóng và tiện lợi, tiết kiệm bao nhiêu thời gian và công sức.
Cảm giác lúc đó thật sự rất khác biệt so với hình ảnh xếp hàng dài chờ đợi ngày xưa! Vậy thì, ngành hành chính công trong bối cảnh xã hội thông tin sẽ phát triển ra sao, những thách thức và cơ hội nào đang chờ đợi, và chúng ta – những công dân số – có thể đóng góp gì vào quá trình chuyển đổi này?
Làm thế nào để những dịch vụ công trở nên thông minh hơn, gần gũi hơn với người dân, và thực sự mang lại giá trị thiết thực? Hãy cùng tôi đi sâu khám phá mọi ngóc ngách của chủ đề thú vị này nhé.
Chắc chắn tôi sẽ mang đến cho các bạn những góc nhìn đa chiều và những thông tin cực kỳ hữu ích!
Chuyển đổi số trong hành chính công: Khi lý thuyết thành hành động
Từ “điện tử hóa” đến “số hóa toàn diện”
Tôi còn nhớ như in, cách đây không lâu, khái niệm “chính phủ điện tử” đã từng khiến chúng ta vô cùng hào hứng. Thời điểm đó, việc có thể tải mẫu đơn trên mạng, gửi email cho cán bộ là đã thấy “hiện đại” lắm rồi.
Nhưng giờ đây, mọi thứ đã tiến xa hơn rất nhiều, không chỉ là điện tử hóa các quy trình cũ mà còn là số hóa toàn diện, tái cấu trúc lại cách thức vận hành của bộ máy hành chính từ gốc rễ.
Điều này có nghĩa là mọi quy trình, từ tiếp nhận hồ sơ, xử lý, phê duyệt cho đến trả kết quả đều được thực hiện trên môi trường số, không còn phụ thuộc nhiều vào giấy tờ vật lý nữa.
Tôi đã có cơ hội trải nghiệm nộp hồ sơ trực tuyến cho một số thủ tục, và phải nói thật là sự tiện lợi mang lại vô cùng rõ rệt. Không phải chen chúc xếp hàng, không lo lắng thiếu giấy tờ, chỉ cần vài cú click chuột là xong.
Cảm giác ngồi ở nhà nhâm nhi ly cà phê mà vẫn giải quyết được công việc hành chính thật sự rất tuyệt vời, giúp tôi tiết kiệm được bao nhiêu thời gian và công sức quý báu.
Điều này cũng góp phần làm tăng tính minh bạch, giảm thiểu tiêu cực và sự nhũng nhiễu, một vấn đề mà tôi tin rằng ai trong chúng ta cũng đều mong muốn được cải thiện.
Tầm quan trọng của dữ liệu lớn và AI trong điều hành
Khi nói đến chuyển đổi số, chúng ta không thể bỏ qua vai trò “xương sống” của dữ liệu lớn (Big Data) và trí tuệ nhân tạo (AI). Đây không còn là những khái niệm xa vời chỉ có trong phim ảnh hay các nước phát triển nữa, mà đang dần hiện diện trong việc điều hành của chính phủ Việt Nam.
Hãy tưởng tượng, khi tất cả dữ liệu từ các bộ, ban, ngành được tập trung và phân tích một cách thông minh, chúng ta sẽ có cái nhìn tổng thể hơn về mọi mặt của đời sống xã hội.
Chẳng hạn, AI có thể giúp dự báo nhu cầu về dịch vụ công ở từng địa phương, từ đó phân bổ nguồn lực hợp lý hơn, tránh tình trạng nơi thừa nơi thiếu. Hoặc đơn giản hơn, việc tổng hợp dữ liệu về lịch sử giao dịch hành chính của người dân có thể giúp cá nhân hóa các dịch vụ, gợi ý những thủ tục cần thiết cho từng đối tượng cụ thể.
Tôi vẫn hy vọng một ngày nào đó, khi tôi đến một cơ quan hành chính, mọi thông tin của tôi đã được hệ thống nhận diện và gợi ý chính xác những gì tôi cần, thay vì phải điền đi điền lại bao nhiêu tờ khai phức tạp.
Đó chính là tương lai mà dữ liệu lớn và AI có thể mang lại, giúp chính phủ phục vụ người dân một cách chủ động và hiệu quả hơn rất nhiều.
Những lợi ích “thực tế” mà chính phủ số đang mang lại cho cuộc sống
Tiết kiệm thời gian, chi phí cho cả người dân và nhà nước
Nếu như trước đây, mỗi lần làm thủ tục hành chính là một lần “đánh vật” với việc đi lại, xếp hàng, chờ đợi, rồi còn photocopy đủ thứ giấy tờ, thì giờ đây, nhờ có chính phủ số, gánh nặng đó đã giảm đi đáng kể.
Tôi nhớ có lần phải làm lại căn cước công dân cho người thân, thay vì phải nghỉ làm một buổi, chờ đợi mỏi mòn, tôi chỉ cần đặt lịch hẹn online, rồi đến đúng giờ đã đăng ký, mọi thứ diễn ra rất nhanh chóng và gọn gàng.
Cảm giác được phục vụ một cách chuyên nghiệp và không phải chờ đợi quá lâu thật sự rất thoải mái. Không chỉ người dân chúng ta tiết kiệm được thời gian và chi phí đi lại, mà bản thân các cơ quan nhà nước cũng giảm được một lượng lớn công việc giấy tờ, in ấn, lưu trữ.
Khi mọi thứ được số hóa, quy trình trở nên tinh gọn hơn, ít tốn kém hơn về nhân lực và vật lực. Tôi vẫn tin rằng, từng bước nhỏ này sẽ tạo nên một sự thay đổi lớn, giúp cả xã hội vận hành hiệu quả hơn, và số tiền tiết kiệm được có thể tái đầu tư vào các dịch vụ công khác, mang lại lợi ích lâu dài cho tất cả chúng ta.
Nâng cao tính minh bạch và phòng chống tham nhũng
Một trong những điểm cộng lớn nhất mà tôi cảm nhận được từ sự phát triển của chính phủ số chính là tính minh bạch. Khi mọi quy trình được số hóa và công khai trên các cổng dịch vụ công trực tuyến, chúng ta – với tư cách là công dân – có thể dễ dàng tra cứu, theo dõi tiến độ giải quyết hồ sơ của mình.
Điều này giống như việc bạn có thể xem đơn hàng của mình đang ở đâu trên Shopee vậy, rất rõ ràng và dễ kiểm soát. Sẽ không còn tình trạng “hồ sơ nằm chết” ở một nơi nào đó mà không ai biết, hay những “cánh cửa sau” khuất tất nữa.
Khi mọi thông tin đều được ghi nhận bằng hệ thống, bằng dấu vết điện tử, thì việc can thiệp bất hợp pháp hoặc tiêu cực sẽ trở nên khó khăn hơn rất nhiều.
Tôi tin rằng, đây chính là một “liều thuốc” hữu hiệu để phòng chống tham nhũng vặt, giúp xây dựng một nền hành chính công liêm chính và công bằng hơn.
Thực tế, tôi từng nghe nhiều bạn bè kể rằng, từ khi có dịch vụ công trực tuyến, họ không còn phải lo lắng về việc bị “vòi vĩnh” hay phải “lót tay” để công việc được giải quyết nhanh hơn nữa.
Điều đó thật sự rất đáng mừng, phải không các bạn?
Những thách thức vẫn còn đó và cách chúng ta cùng vượt qua
Khoảng cách số và vấn đề tiếp cận công nghệ
Mặc dù công nghệ mang lại rất nhiều lợi ích, nhưng chúng ta cũng không thể phủ nhận một thực tế rằng, không phải ai trong xã hội cũng có thể dễ dàng tiếp cận và sử dụng công nghệ một cách thành thạo.
Tôi đã chứng kiến nhiều người lớn tuổi, những người ở vùng nông thôn, vùng sâu vùng xa, họ vẫn gặp rất nhiều khó khăn khi phải sử dụng điện thoại thông minh hay máy tính để truy cập các dịch vụ công trực tuyến.
Với họ, việc đến trực tiếp trụ sở cơ quan vẫn là lựa chọn an toàn và quen thuộc hơn. Đây chính là “khoảng cách số” mà chúng ta cần phải thu hẹp. Để chính phủ số thực sự phục vụ được tất cả mọi người, không bỏ lại ai phía sau, chúng ta cần có những giải pháp cụ thể.
Chẳng hạn, việc tổ chức các lớp tập huấn miễn phí về kỹ năng số cho người dân, đặc biệt là người cao tuổi, hoặc xây dựng các điểm hỗ trợ công nghệ ở cộng đồng.
Tôi nghĩ, việc các bạn trẻ tình nguyện hướng dẫn người lớn tuổi sử dụng các ứng dụng dịch vụ công cũng là một hành động vô cùng ý nghĩa.
An ninh mạng và bảo mật thông tin cá nhân
Khi mọi thông tin đều được đưa lên môi trường mạng, thì vấn đề an ninh mạng và bảo mật thông tin cá nhân trở nên cực kỳ quan trọng. Chúng ta không thể nào thoải mái sử dụng các dịch vụ công trực tuyến nếu luôn nơm nớp lo sợ dữ liệu cá nhân của mình có thể bị rò rỉ, bị đánh cắp hoặc bị lạm dụng.
Tôi vẫn còn nhớ vài trường hợp báo chí đưa tin về việc thông tin người dùng bị lộ, điều đó thực sự khiến tôi lo lắng cho chính mình và người thân. Chính phủ cần phải đầu tư mạnh mẽ vào hạ tầng an ninh mạng, xây dựng những hệ thống bảo mật tối tân nhất để bảo vệ dữ liệu của người dân.
Đồng thời, mỗi chúng ta cũng cần phải nâng cao ý thức tự bảo vệ mình trên không gian mạng, không chia sẻ thông tin cá nhân một cách tùy tiện, sử dụng mật khẩu mạnh và cẩn trọng với các đường link lạ.
An toàn thông tin là trách nhiệm chung của cả nhà nước và công dân, chỉ khi đó chúng ta mới có thể yên tâm tận hưởng những tiện ích mà chính phủ số mang lại.
| Tiêu chí | Thủ tục hành chính truyền thống | Thủ tục hành chính số |
|---|---|---|
| Thời gian thực hiện | Dài, phụ thuộc giờ hành chính | Nhanh chóng, 24/7 |
| Địa điểm | Trực tiếp tại cơ quan | Mọi lúc mọi nơi (có internet) |
| Giấy tờ | Nhiều bản cứng, photocopy | Giấy tờ điện tử, dữ liệu số |
| Minh bạch | Khó theo dõi tiến độ | Dễ dàng tra cứu, công khai |
| Chi phí | Phí đi lại, in ấn | Giảm thiểu hoặc không có |
| Tương tác | Trực tiếp với cán bộ | Thông qua cổng dịch vụ công, AI Chatbot |
Công dân số: Vai trò không thể thiếu trong xây dựng chính phủ số
Tích cực tham gia và chủ động tìm hiểu dịch vụ công trực tuyến
Chính phủ số không thể thành công nếu thiếu đi sự tham gia tích cực của chính chúng ta, những công dân số. Đừng chỉ đứng ngoài và chờ đợi mọi thứ thay đổi, mà hãy chủ động tìm hiểu, sử dụng các dịch vụ công trực tuyến.
Tôi biết, ban đầu có thể có chút bỡ ngỡ, hơi ngại một chút khi phải làm quen với cái mới, nhưng hãy tin tôi đi, một khi đã thử và trải nghiệm sự tiện lợi của nó, bạn sẽ không muốn quay lại cách làm cũ nữa đâu.
Hãy bắt đầu bằng những thủ tục đơn giản nhất, như đăng ký tạm trú, tạm vắng online, hay khai báo y tế điện tử. Mỗi lần chúng ta sử dụng dịch vụ công trực tuyến, đó không chỉ là việc giải quyết công việc cá nhân mà còn là một lần chúng ta góp phần vào việc hoàn thiện hệ thống, giúp chính phủ thu thập dữ liệu để cải thiện chất lượng dịch vụ.
Tôi thường xuyên chia sẻ những trải nghiệm của mình về dịch vụ công trực tuyến trên các nền tảng mạng xã hội, và tôi nhận thấy rất nhiều bạn bè cũng đã bắt đầu thử theo.
Cảm giác được cùng nhau xây dựng một nền hành chính hiện đại, tiện lợi thật sự rất ý nghĩa và đáng tự hào.
Góp ý xây dựng, phản hồi để cải thiện chất lượng dịch vụ
Không có hệ thống nào là hoàn hảo ngay từ đầu cả, và chính phủ số cũng vậy. Sẽ có những lúc chúng ta gặp phải lỗi kỹ thuật, quy trình chưa thực sự tối ưu, hay giao diện còn khó sử dụng.
Thay vì im lặng than phiền, hãy trở thành những công dân số có trách nhiệm bằng cách chủ động góp ý, phản hồi lại cho các cơ quan chức năng. Các bạn biết không, những góp ý của chúng ta chính là nguồn dữ liệu quý giá giúp các nhà quản lý nhìn ra những điểm cần cải thiện, từ đó nâng cấp và hoàn thiện hệ thống.
Tôi từng gặp phải một lỗi nhỏ khi nộp hồ sơ trực tuyến, và sau khi gửi phản hồi, tôi thực sự bất ngờ khi nhận được phản hồi nhanh chóng và vấn đề cũng được khắc phục trong thời gian ngắn.
Điều đó cho thấy các cơ quan nhà nước rất lắng nghe và trân trọng những ý kiến từ người dân. Đừng ngần ngại chia sẻ cảm nhận, dù là tích cực hay tiêu cực, bởi vì mỗi phản hồi của bạn đều là một viên gạch xây nên một chính phủ số ngày càng tốt đẹp và thân thiện hơn với tất cả mọi người.
Hướng tới tương lai: Dịch vụ công thông minh và gần gũi hơn
Cá nhân hóa dịch vụ công theo từng đối tượng
Một trong những xu hướng mà tôi rất kỳ vọng ở chính phủ số trong tương lai chính là việc cá nhân hóa dịch vụ công. Hãy tưởng tượng, khi bạn truy cập cổng dịch vụ công, hệ thống không chỉ hiển thị chung chung các thủ tục mà sẽ tự động gợi ý những dịch vụ phù hợp nhất với hồ sơ, độ tuổi, hoặc các sự kiện quan trọng trong cuộc đời bạn.
Ví dụ, khi bạn chuẩn bị kết hôn, hệ thống có thể gợi ý các thủ tục liên quan đến đăng ký kết hôn, thay đổi hộ khẩu, hay đăng ký khai sinh cho con sau này.
Hoặc khi bạn mới ra trường, hệ thống sẽ đề xuất các dịch vụ liên quan đến đăng ký kinh doanh, bảo hiểm xã hội tự nguyện, hay tìm kiếm việc làm. Điều này giống như một người bạn thân luôn biết bạn cần gì và đưa ra lời khuyên đúng lúc vậy.
Tôi tin rằng, với sự phát triển của AI và khả năng phân tích dữ liệu, việc cá nhân hóa này hoàn toàn có thể trở thành hiện thực, giúp người dân tiết kiệm thời gian tìm kiếm, giảm bớt sự phức tạp và cảm thấy được quan tâm, phục vụ một cách chu đáo nhất.
Ứng dụng công nghệ mới: Blockchain, IoT cho quản lý đô thị
Không chỉ dừng lại ở những gì chúng ta đang có, tương lai của chính phủ số còn hứa hẹn những bước đột phá mạnh mẽ hơn nữa với việc ứng dụng các công nghệ tiên tiến như Blockchain và Internet of Things (IoT) vào quản lý đô thị và hành chính công.
Blockchain, với khả năng bảo mật và minh bạch dữ liệu tuyệt vời, có thể được ứng dụng trong việc quản lý hồ sơ đất đai, cấp chứng chỉ, văn bằng để tránh làm giả, tăng cường tính xác thực.
Tôi đã đọc về một số dự án thí điểm dùng Blockchain để quản lý tài sản số và thấy tiềm năng của nó rất lớn. Còn IoT, hay Vạn vật kết nối, có thể giúp các thành phố trở nên “thông minh” hơn bằng cách thu thập dữ liệu từ hàng ngàn cảm biến về môi trường, giao thông, an ninh.
Ví dụ, các cảm biến có thể cảnh báo ô nhiễm không khí, điều chỉnh đèn giao thông theo mật độ phương tiện, hoặc phát hiện sự cố an ninh một cách nhanh chóng.
Việc ứng dụng những công nghệ này không chỉ giúp chính phủ quản lý hiệu quả hơn mà còn mang lại một cuộc sống tiện nghi, an toàn và hiện đại hơn cho mỗi chúng ta.
Tôi rất nóng lòng chờ đón những thay đổi này sẽ diễn ra ở Việt Nam.
Kết luận
Vậy là chúng ta đã cùng nhau đi qua một hành trình khá dài để khám phá về bức tranh chuyển đổi số trong ngành hành chính công ở Việt Nam. Tôi hy vọng rằng những chia sẻ từ kinh nghiệm cá nhân và các góc nhìn đa chiều hôm nay đã giúp các bạn có cái nhìn rõ nét hơn về những gì đang diễn ra, cũng như vai trò quan trọng của mỗi chúng ta trong việc kiến tạo một tương lai tốt đẹp hơn. Cá nhân tôi vẫn luôn tin tưởng vào tiềm năng to lớn của Việt Nam trong kỷ nguyên số này, và việc chính phủ nỗ lực mang đến những dịch vụ công tiện lợi, minh bạch hơn chính là minh chứng rõ ràng nhất. Dù phía trước vẫn còn nhiều thách thức, nhưng chỉ cần mỗi chúng ta cùng chung tay, tích cực tham gia và góp ý, tôi tin chắc rằng giấc mơ về một chính phủ số thực sự vì dân sẽ sớm trở thành hiện thực, mang lại cuộc sống chất lượng hơn cho tất cả mọi người. Cảm ơn các bạn rất nhiều vì đã đồng hành cùng tôi trong bài viết ý nghĩa này nhé!
Thông tin hữu ích bạn nên biết
1. Hãy tự mình khám phá Cổng Dịch vụ công Quốc gia: Tôi khuyến khích các bạn hãy tự mình khám phá Cổng Dịch vụ công Quốc gia (dichvucong.gov.vn) để xem có những dịch vụ nào bạn có thể thực hiện trực tuyến. Rất nhiều thủ tục từ đăng ký kinh doanh, cấp phép xây dựng đến gia hạn bằng lái xe, nộp thuế đã có mặt ở đó. Việc đăng ký một tài khoản duy nhất và xác thực bằng tài khoản ngân hàng hoặc thuê bao di động chính chủ sẽ giúp bạn tiết kiệm thời gian đáng kể, không cần phải tạo lại thông tin mỗi lần sử dụng. Tôi từng mất khá nhiều thời gian để làm quen nhưng một khi đã thành thạo, mọi thứ thật sự rất tiện lợi, như có một trợ lý hành chính riêng vậy!
2. Bảo mật thông tin cá nhân là ưu tiên hàng đầu: Khi sử dụng bất kỳ dịch vụ trực tuyến nào, đặc biệt là các dịch vụ công, hãy luôn nhớ bảo vệ thông tin cá nhân của mình. Sử dụng mật khẩu mạnh, kết hợp chữ hoa, chữ thường, số và ký tự đặc biệt, đồng thời kích hoạt xác thực hai yếu tố (2FA) nếu có thể. Đừng bao giờ chia sẻ mật khẩu hay thông tin nhạy cảm qua tin nhắn, email không rõ nguồn gốc. Hãy cẩn trọng với các cuộc gọi hoặc tin nhắn mạo danh cơ quan nhà nước yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân hoặc chuyển tiền.
3. Tích cực đóng góp ý kiến để hệ thống tốt hơn: Nếu bạn gặp bất kỳ khó khăn nào khi sử dụng dịch vụ công trực tuyến, đừng ngần ngại gửi phản hồi cho nhà cung cấp dịch vụ hoặc các cơ quan có thẩm quyền. Hầu hết các cổng dịch vụ công đều có mục “Góp ý” hoặc “Hỗ trợ”. Những đóng góp của bạn, dù là về giao diện khó sử dụng, quy trình chưa rõ ràng, hay lỗi kỹ thuật, đều vô cùng quý giá để giúp họ cải thiện hệ thống. Tôi đã từng góp ý về một lỗi hiển thị nhỏ và thấy nó được sửa chỉ sau vài ngày, cảm giác rất vui vì mình đã góp phần vào sự phát triển chung.
4. Luôn kiểm tra nguồn thông tin chính thức: Trong bối cảnh thông tin nhiễu loạn trên mạng xã hội, hãy đảm bảo rằng bạn luôn tìm kiếm và kiểm tra thông tin từ các nguồn chính thức của chính phủ hoặc các cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Tránh tin vào những tin đồn, thông tin không được kiểm chứng có thể gây hoang mang hoặc dẫn đến những hành động sai lầm. Các trang web có tên miền .gov.vn hoặc các fanpage, kênh truyền thông chính thức của bộ, ngành, địa phương là những nơi đáng tin cậy nhất để bạn cập nhật thông tin chính xác và kịp thời.
5. Sẵn sàng học hỏi và thích nghi với cái mới: Công nghệ luôn thay đổi và phát triển không ngừng. Để không bị bỏ lại phía sau trong kỷ nguyên số, chúng ta cần có tinh thần học hỏi, sẵn sàng thích nghi với những ứng dụng, tính năng mới. Tham gia các buổi tập huấn kỹ năng số miễn phí, hoặc đơn giản là tự tìm hiểu qua các video hướng dẫn trên mạng cũng là cách rất hiệu quả. Đừng ngại thử những cái mới, bởi vì đôi khi, sự tiện lợi mà chúng mang lại sẽ khiến bạn bất ngờ đấy, và điều đó thực sự đáng để chúng ta đầu tư thời gian.
Điểm mấu chốt cần nắm
Tóm lại, hành trình chuyển đổi số trong ngành hành chính công của Việt Nam là một cuộc cách mạng đang diễn ra mạnh mẽ, mang lại vô vàn lợi ích thiết thực cho người dân và góp phần xây dựng một bộ máy nhà nước hiện đại, minh bạch và hiệu quả hơn. Từ việc rút ngắn thời gian, giảm bớt chi phí đi lại, cho đến việc tăng cường tính minh bạch, phòng chống tham nhũng, những thành quả này đang dần thay đổi diện mạo của nền hành chính. Tuy nhiên, chúng ta cũng cần nhìn nhận thẳng thắn những thách thức còn tồn tại, như khoảng cách số giữa các thế hệ, khu vực và đặc biệt là vấn đề an ninh mạng, bảo mật thông tin cá nhân. Để vượt qua những rào cản này và thực sự hiện thực hóa tiềm năng của chính phủ số, vai trò của mỗi công dân số là vô cùng quan trọng. Hãy chủ động tìm hiểu, tích cực sử dụng dịch vụ công trực tuyến, và không ngừng đóng góp ý kiến để cùng nhau xây dựng một nền hành chính thông minh, gần gũi và phục vụ tốt nhất cho cuộc sống của chính chúng ta. Tương lai của chính phủ số nằm trong tay tất cả chúng ta!
Câu Hỏi Thường Gặp (FAQ) 📖
Hỏi: “Chính phủ số” khác gì “Chính phủ điện tử” mà chúng ta vẫn nghe bấy lâu nay, và điều đó mang lại lợi ích gì cho người dân Việt Nam?
Đáp: À, đây là một câu hỏi rất hay mà tôi tin rằng nhiều bạn vẫn còn băn khoăn đó! Nếu nói một cách đơn giản và dễ hiểu nhất, thì “Chính phủ điện tử” giống như việc chúng ta số hóa các quy trình thủ công vậy, ví dụ như thay vì điền giấy tờ vật lý thì giờ mình điền biểu mẫu trực tuyến.
Nó tập trung nhiều vào việc “cung cấp dịch vụ công trực tuyến” và “tối ưu hóa quy trình nội bộ” bằng công nghệ thông tin. Tôi nhớ hồi trước, chỉ cần nộp hồ sơ qua mạng thôi là thấy tiện lợi lắm rồi.
Thế nhưng, “Chính phủ số” thì lại rộng hơn, hiện đại hơn rất nhiều các bạn ạ. Nó không chỉ là số hóa các thủ tục, mà còn là việc “chuyển đổi toàn diện” cách thức vận hành của cả bộ máy nhà nước, từ tư duy đến hành động, dựa trên dữ liệu lớn (Big Data), trí tuệ nhân tạo (AI), và Internet vạn vật (IoT).
Mục tiêu cao hơn của Chính phủ số là “lấy người dân làm trung tâm”, tạo ra những dịch vụ thông minh, cá nhân hóa, và minh bạch hơn nữa. Tôi đã có kinh nghiệm thực tế khi sử dụng Cổng Dịch vụ công Quốc gia để đăng ký kinh doanh cho một người bạn, và tôi thấy rằng Chính phủ số mang lại vô vàn lợi ích thiết thực cho người dân Việt Nam.
Đầu tiên là “tiết kiệm thời gian và chi phí” một cách đáng kể. Các bạn không cần phải xếp hàng chờ đợi, di chuyển xa xôi, mà có thể làm thủ tục mọi lúc mọi nơi, chỉ với chiếc máy tính hoặc điện thoại thông minh.
Thứ hai là “tăng tính minh bạch và công khai”. Mọi quy trình, giấy tờ, tiến độ giải quyết đều được công khai rõ ràng trên hệ thống, giúp người dân dễ dàng theo dõi và giám sát.
Điều này thực sự giúp giảm bớt những phiền hà, tiêu cực không đáng có. Và đặc biệt hơn cả, “Chính phủ số” còn giúp chúng ta dễ dàng tiếp cận thông tin, đóng góp ý kiến để xây dựng một nền hành chính phục vụ tốt hơn cho chính mình.
Thật sự mà nói, cảm giác khi mọi thứ đều rõ ràng và tiện lợi như vậy khiến tôi cảm thấy tin tưởng và gắn kết hơn với các cơ quan nhà nước.
Hỏi: Việc xây dựng “Chính phủ số” và “Thành phố thông minh” ở Việt Nam đang đối mặt với những thách thức lớn nào, và làm sao chúng ta có thể vượt qua chúng?
Đáp: Đúng là con đường nào cũng có những chông gai, và việc xây dựng Chính phủ số, Thành phố thông minh ở Việt Nam cũng không ngoại lệ. Theo quan sát và những gì tôi tìm hiểu được qua nhiều buổi hội thảo, chia sẻ từ các chuyên gia, chúng ta đang đối mặt với một vài thách thức lớn cần phải vượt qua.
Thách thức đầu tiên mà tôi thấy rõ nhất chính là “hạ tầng số và khả năng kết nối”. Mặc dù Việt Nam đã có những bước tiến dài, nhưng vẫn còn một số vùng sâu, vùng xa mà việc tiếp cận internet tốc độ cao còn hạn chế.
Hơn nữa, sự “đồng bộ” giữa các hệ thống thông tin của các bộ, ngành, địa phương vẫn chưa thực sự hoàn hảo. Đã có lần tôi hỗ trợ một người quen làm thủ tục liên thông từ cấp xã lên huyện, rồi lên tỉnh, và nhận ra rằng dữ liệu đôi khi chưa được chia sẻ thông suốt, vẫn còn tình trạng mỗi nơi một kiểu.
Thách thức thứ hai là “nguồn nhân lực số”. Để vận hành và phát triển các hệ thống phức tạp của Chính phủ số, Thành phố thông minh, chúng ta cần đội ngũ cán bộ, công chức có trình độ chuyên môn cao về công nghệ thông tin, an toàn thông tin, cũng như tư duy đổi mới.
Đồng thời, chính người dân cũng cần được trang bị kỹ năng số để có thể khai thác tối đa các dịch vụ mới. Có lần, tôi hướng dẫn một bác lớn tuổi sử dụng ứng dụng thanh toán không tiền mặt, và tôi nhận ra rằng khoảng cách về công nghệ giữa các thế hệ là một rào cản không nhỏ.
Thứ ba là “vấn đề an ninh, an toàn thông tin” và “bảo vệ dữ liệu cá nhân”. Khi mọi thứ đều lên môi trường số, nguy cơ bị tấn công mạng, lộ lọt thông tin là hoàn toàn có thật.
Việc xây dựng niềm tin của người dân vào các dịch vụ số đòi hỏi chúng ta phải có một hệ thống bảo mật cực kỳ vững chắc. Vậy làm sao để vượt qua? Theo tôi, chìa khóa nằm ở “sự quyết tâm chính trị” mạnh mẽ, “đầu tư đồng bộ” vào hạ tầng số, và đặc biệt là “phát triển nguồn nhân lực số” thông qua đào tạo, thu hút nhân tài.
Bên cạnh đó, việc “nâng cao nhận thức và kỹ năng số cho toàn dân” cũng cực kỳ quan trọng. Chúng ta cũng cần xây dựng một “khuôn khổ pháp lý” vững chắc để bảo vệ dữ liệu cá nhân, đảm bảo an toàn thông tin.
Tôi tin rằng với sự đồng lòng của cả hệ thống và sự chủ động của mỗi người dân, chúng ta hoàn toàn có thể hiện thực hóa giấc mơ về một Việt Nam số, hiện đại và thông minh.
Hỏi: Là một công dân, tôi có thể làm gì để đóng góp và tận dụng tối đa những tiện ích từ “Chính phủ số” và “Thành phố thông minh” đang phát triển ở nước ta?
Đáp: Ôi, câu hỏi này thực sự rất ý nghĩa và đúng trọng tâm các bạn ạ! Chính phủ số hay Thành phố thông minh không chỉ là chuyện của nhà nước, mà là câu chuyện của tất cả chúng ta.
Mỗi một công dân đều có vai trò quan trọng trong quá trình này. Đầu tiên, điều đơn giản nhất và hiệu quả nhất mà tôi khuyên các bạn nên làm là “tích cực tìm hiểu và sử dụng các dịch vụ công trực tuyến”.
Đừng ngại ngần gì cả! Hãy bắt đầu từ những thủ tục đơn giản nhất như khai báo tạm trú, tạm vắng, hay xin cấp bản sao giấy tờ qua Cổng Dịch vụ công Quốc gia hoặc các ứng dụng của địa phương.
Tôi vẫn nhớ lần đầu tôi tự mình nộp hồ sơ làm căn cước công dân trực tuyến, tôi đã mất một chút thời gian để làm quen, nhưng sau đó thì mọi thứ trở nên dễ dàng vô cùng.
Việc này không chỉ giúp bạn tiết kiệm thời gian mà còn góp phần giảm tải cho các cơ quan hành chính. Thứ hai, hãy “nâng cao kỹ năng số” của bản thân. Tự học cách sử dụng các ứng dụng thông minh, tham gia các khóa học online về công nghệ, hay đơn giản là dành thời gian tìm hiểu về các nền tảng số.
Tôi thấy có rất nhiều tài liệu miễn phí trên mạng, hoặc các trung tâm cộng đồng cũng thường xuyên tổ chức các buổi hướng dẫn đó. Khi bạn thành thạo hơn, bạn không chỉ tự phục vụ mình tốt hơn mà còn có thể hướng dẫn cho người thân, bạn bè, đặc biệt là những người lớn tuổi.
Thứ ba, “tích cực đóng góp ý kiến” xây dựng. Khi bạn sử dụng một dịch vụ công trực tuyến và cảm thấy có điểm nào đó chưa hợp lý, hãy mạnh dạn gửi phản hồi hoặc góp ý.
Các kênh tiếp nhận ý kiến của người dân ngày càng đa dạng, từ email, đường dây nóng đến các cổng thông tin điện tử. Những đóng góp của bạn chính là “dữ liệu quý giá” để các cơ quan nhà nước cải thiện và phát triển dịch vụ tốt hơn.
Cá nhân tôi đã từng gửi góp ý về giao diện một ứng dụng dịch vụ công của thành phố mình, và thật bất ngờ khi thấy phản hồi của mình được ghi nhận và sau đó giao diện đã được điều chỉnh thân thiện hơn.
Cuối cùng, hãy “trở thành một công dân số có trách nhiệm”. Bảo vệ thông tin cá nhân của mình, cẩn trọng với các thông tin lừa đảo trên mạng, và lan tỏa những thông tin tích cực, chính thống về Chính phủ số.
Điều này không chỉ bảo vệ bạn mà còn góp phần xây dựng một môi trường số an toàn, lành mạnh cho cả cộng đồng. Chúng ta cùng nhau, mỗi người một tay, sẽ tạo nên sự thay đổi lớn lao, biến những tiện ích của Chính phủ số và Thành phố thông minh thành hiện thực trong cuộc sống hàng ngày.
